19 juli 2020

De collectie Paul Rijkens

Stedelijk Museum Alkmaar

Collectie Paul Rijkens
Na zijn dood viel de veelzijdige kunstcollectie van topindustrieel en kunstverzamelaar Paul Rijkens (1888-1965) uit elkaar. Een reconstructie van deze verzameling is nu te zien in het Stedelijk Museum Alkmaar t/m 1 november 2020.

Vrouwelijke naakten, stillevens, portretten. Deze - veelal klassieke - onderwerpen van schilders als Jan Sluijters, Leo Gestel, Jan Bogaerts en Walter Vaes waren volop vertegenwoordigd in de collectie Moderne kunst van topindustrieel en verzamelaar Paul Rijkens (1888-1965). Na zijn dood viel de collectie uiteen. De reconstructie ervan, een opmerkelijk initiatief van Stedelijk Museum Alkmaar, is nu te zien. ‘Met meesterlijk onbekend werk, veelal afkomstig uit particulier bezit’, vult gastconservator en kunsthistoricus Kees van der Geer aan. Na jarenlang speurwerk in Nederland, België en het Verenigd Koninkrijk wist hij de omvangrijke collectie van ongeveer vijfhonderd schilderijen en driehonderd etsen die Rijkens bezat, nauwgezet in kaart te brengen. Tevens stelde hij de verrassende tentoonstelling samen. Een hoofdrol is weggelegd voor kunstenaars van de Bergense School en voor Nederlandse en Vlaamse expressionisten. Rijkens rekende deze tot de kern van zijn verzameling. Daarnaast schreef Van der Geer het bijbehorende rijk geïllustreerde boek dat een schat aan informatie bevat.


Walter Vaes, Twee peren, circa 1923, olieverf op doek, 29,5 x 36,5 cm. Particuliere collectie.

Vooruitstrevend
Rijkens is als visionair topindustrieel en groot kunstverzamelaar in Nederland relatief onbekend. En dat terwijl hij geldt als één van de meest invloedrijke Nederlanders in de twintigste eeuw. Hij was de grote man achter multinational Unilever en bewoog zich met gemak op het wereldtoneel. Sociaal bewogen was hij ook. In de kringen waarin de zakendiplomaat verkeerde, was het usance om kunst te verzamelen, vooral uit de Gouden Eeuw. Die kon Rijkens, een hartstochtelijk kunstliefhebber, zich aanvankelijk niet permitteren. Daarom begon hij - zeer vooruitstrevend voor zijn tijd – met het verzamelen van eigentijdse Nederlandse en in mindere mate Vlaamse kunst. Hij kocht werken aan van kunstenaars die nog geen gevestigde namen waren, raakte nauw met hen bevriend, voorzag ze van waardevolle adviezen en ontpopte zich tot hun mecenas. Onder hen Toon Kelder en Walter Vaes. Rijkens' collectie werd tot zijn grote voldoening alom geroemd.


Topindustrieel en kunstverzamelaar Paul Rijkens (1888-1965).

Uitzonderlijk niveau
Bij de tentoonstelling in het Stedelijk Museum Alkmaar hoort een virtuele audiotour. Kunstschilder en bruikleengever Henk Helmantel vertelt hier wat hem in zijn favoriete schilderijen raakt. Daaronder Bakje met eieren van Jan Bogaerts (1878 -1962) en Twee peren van de Vlaming Walter Vaes (1882-1958). Het zijn alledaagse attributen tegen een sobere achtergrond. Helmantel: ‘Beide schilders beheersten alle facetten van de schilderkunst. Dat kan ik goed beoordelen omdat ikzelf de kwast hanteer. Maar er is meer nodig om een schilderij het predicaat 'van uitzonderlijk hoog niveau' te geven. Dat is bij Bogaerts de dromerige atmosfeer die hij aan het zuiver weergegeven stilleven weet toe te voegen. Kijk eens hoe het licht over de eieren verglijdt. En dan op de voorgrond dat prachtig paarse bloemetje. Ik was er zelf waarschijnlijk niet opgekomen.’ Over Walter Vaes zegt hij: ‘Vaes - een van de belangrijkste stillevenschilders van de twintigste eeuw - weet steeds de essentie te raken van wat hij, met een lossere toets dan zijn geestverwant, schildert. Dat is bij dit vruchtenstilleven met zijn prachtig samenspel aan kleuren, het gewicht van de peren. Je voelt hoe zwaar deze in je hand zouden liggen. Bij beide schilderijen houd je je adem in.’


Op de omslag van het boek van Kees van der Geer over de Collectie Paul Rijkens, staat het schilderij Zittend naakt (Greet) van Jan Sluijters, circa 1909, olieverf op doek, 50,5 x 40,5 cm.

Collectie Paul Rijkens
t/m 1 november 2020
Canadaplein 1
1811 KE Alkmaar
072 - 5489789
Stedelijk Museum Alkmaar

Lees verder in Residence no. 6 verkrijgbaar online.

Credits
Tekst: Mariëtte Schrader

Zoek uw toplocatie

Direct naar woning

OIRSCHOT
Prijs op aanvraag
1/6
ROOSTEREN
€ 5.900.000 k.k.
2/6
VOORBURG
€ 2.695.000 k.k.
3/6
AMSTERDAM
€ 2.795.000 k.k.
4/6
Brasschaat
€ 3.350.000 k.k.
5/6
ZIERIKZEE
Prijs op aanvraag
6/6

Nu in Residence

IN RESIDENCE #7/8 Hit The Road
  • ROADTRIP door Europa
  • 7 INSPIRERENDE interieurs
  • Muurschilderijen van Gijs Frieling
  • Stockholm en online KUNST kopen
  • Huizen om THUIS te blijven

Meest bekeken

HEEG
€ 500.000
1/5
WARMOND
€ 1.425.000
2/5
MEERLE
€ 2.690.000
3/5
AMSTERDAM
€ 3.400.000
4/5
EARNEWALD
€ 595.000
5/5

Nieuw aanbod

Strijbeek 1
MEERLE
€ 2.690.000 k.k.
Bosweg 9
NOORDWIJK ZH
€ 3.795.000 k.k.
Hoofdweg 1372
NIEUW-VENNEP
€ 1.100.000 k.k.