18 juli 2015

Yayoi Kusama

De psychedelische wereld van The Polkadot Princess

Leermeester: Yayoi Kusama
Al een leven lang verbeeldt Yayoi Kusama de oneindigheid van het universum in haar werk: vrolijk en speels van vorm, maar met een bloedserieuze boodschap.

De paparazzi gaven haar de bijnaam The Polkadot Princess tijdens haar hoogtijdagen in de sixties in New York. Zeer toepasselijk, want de stip beheerst al decennia lang het werk van de Japanse kunstenares Yayoi Kusama. Soms dansend door een lege ruimte zoals in haar Infinity Rooms, of in patronen op een andere favoriet uit haar beeldentaal: de knolvorm van de pompoen. Niet dat Yayoi Kusama een one trick pony is die alleen maar raad weet met stippen. De inmiddels 85-jarige kunstenares met de opvallende rode pruik mag zich met recht een van de grandes dames van de Japanse kunst noemen. Ze was een leidende figuur in de avant-garde in New York gedurende de sixties en zowel een voorloper van de pop-art als van het minimalisme. Niet alleen werd ze bewonderd door artistieke grootheden als Andy Warhol, ze wist hem ook naar de kroon te steken als het ging om het trekken van media-aandacht – niet in de laatste plaats doordat ze haar kunstinstallaties bevolkte met veel naakt en een wirwar van fallussymbolen. Ook de afgelopen jaren staat de oude stippenprinses in haar rolstoel weer volop in de belangstelling. Volgend op een overzichtstentoonstelling in het Londense Tate Modern hield ze met haar werk een wereldtour langs alle continenten. Kusama ging bovendien een samenwerking aan met modemerk Louis Vuitton. En dus regende het stippen op de tassen en in de etalages van het luxe merk. Marc Jacobs, Vuittons creative director (en zelf een groot kunstverzamelaar) bejubelde de tomeloze energie en de obsessieve wijze waarmee ze in haar schilderijen en installaties haar oneindige universum creëert. En waarom toch weer al die stippen? In een interview met de BBC legt Kusama uit: ‘De wereld is een stip. De zon, de maan en de sterren, ze bestaan allemaal uit stippen. Wij zelf zijn een stip.’

Dots Obsession (2009)

Over de grens
Yayoi Kusama werd op 22 maart 1929 in Matsumoto, Nagano in een middenklasse gezin geboren. Haar ouders hadden een groothandel in onder meer zaailingen. Al op jonge leeftijd was haar uitbundige creativiteit zichtbaar en ze ging dan ook in 1948 een opleiding volgen in de uiterst stricte Japanse schilderstijl Nihonga in Kyoto. Al gauw voelde ze zich te beperkt door de rigide regels die de kunstvorm beheersten en raakte ze meer en meer geïntrigeerd door de avant-gardistische kunstzinnige ontwikkelingen over de grens. Na een verblijf in Frankrijk arriveerde Kusama in 1957 in de Verenigde Staten, eerst in Seattle en vervolgens op de plek waar het allemaal gebeurde: New York. In de jaren die volgden, was ze enorm productief. Ze maakte al snel gigantische schilderwerken, de zogeheten Net Paintings, golvende netten die staan voor oneindigheid – een telkens terugkerend thema. Deze netten zouden zijn voortgekomen uit hallucinaties die ze als kind al had over netten die de wereld waarin ze leefde overnamen.

Yayoi Kusama in haar studio in New York in 1963

Therapie
Ook beweerde ze vanuit haar kindertijd door het losbandige leven van haar vader een angst te hebben ontwikkeld voor seks. Als ‘therapie’ vulde Kusama daarom ruimtes en meubels met naakte lichamen (bedekt met stippen) en fallussymbolen die als tentakels alle kanten op leken te groeien. Ook organiseerde ze publieke orgies (boordevol stippen). Hoewel ze zegt een seksloos leven te hebben gehad, wist ze hoe ze seks moest exploiteren voor aandacht. Zo schreef ze tijdens één van de door haar georganiseerde happenings een open brief aan president Richard Nixon waarin ze hem ‘wilde seks’ beloofde in ruil voor het staken van de oorlog. Haar fauteuils bedekt met fallussymbolen, noemde ze zelf graag ‘penis chairs’. ‘Kijk,’ merkte een kunstcriticus op, ‘als ze die stoelen “banana chairs” had genoemd, had niemand er interesse in getoond.’
Begin jaren zeventig trok een overwerkte Kusama zich terug in Japan. Ze werd opgenomen in een psychiatrische inrichting. En vanuit de open psychiatrische inrichting waar ze nu woont, verricht ze al weer 37 jaar haar werk in een om de hoek gelegen studio. De kleine Japanse met het strenge gezicht onder haar felrode pruik, steevast gekleed in felgekleurde kleding, vult nog immer met groot fanatisme vanuit haar rolstoel doeken met de symbolentaal die haar van jongs af aan lijkt te drijven. En nog altijd is haar gebruik van psychedelische kleuren overweldigend, net zoals haar repeterende vormentaal hypnotiserend werkt. In het Rotterdamse Museum Boijmans Van Beuningen is een permanente installatie van Yayoi Kusama te bewonderen.

Dots Obsession (2014)

Fotografie: Courtesy of Yayoi Kusama
Tekst: Lilian Polderman

Zoek uw toplocatie

Direct naar woning

AMSTERDAM
€ 2.900.000 k.k.
1/6
BLARICUM
€ 2.975.000 k.k.
2/6
ROCKANJE
Prijs op aanvraag
3/6
OIRSCHOT
Prijs op aanvraag
4/6
BLOEMENDAAL
€ 2.795.000 k.k.
5/6
BIEST-HOUTAKKER
Prijs op aanvraag
6/6

Nu in Residence

IN RESIDENCE #7/8
  • Relax...
  • Bohemian strandhuis
  • Zomer in Zeeland
  • retraite in designklooster
  • superjachten
  • vakwerk van Louis Vuitton
  • wellness voor thuis

Meest bekeken

ZANDVOORT
€ 3.950.000
1/5
SCHOONHOVEN
€ 1.275.000
2/5
HOOFDDORP
€ 2.150.000
3/5
ALMERE
€ 629.000
4/5
ROOSTEREN
€ 5.900.000
5/5

Nieuw aanbod

C.G. Roosweg 10
SCHOONHOVEN
€ 1.275.000 k.k.
Peeloërweg 4
LOON
€ 1.200.000 k.k.
Daal 1+3
Sint-Martens-Voeren
€ 1.095.000 k.k.