25 december 2013

Monumentaal wonen

Met oog voor charme en ambachtelijkheid

Een eigenzinnig Rietveldhuis, een verbouwde snoepfabriek of een nonnetjeshuis’ uit de zeventiende eeuw. Monumentale panden zijn stuk voor stuk uniek. En tegenwoordig voor iedereen bereikbaar.
Een eigenzinnig Rietveldhuis, een verbouwde snoepfabriek of een 'nonnetjeshuis’ uit de zeventiende eeuw. Monumentale panden zijn stuk voor stuk uniek. En tegenwoordig voor iedereen bereikbaar.

'Vaak lopen mensen op een dag tegen hun droomhuis aan. Soms weten ze dan nog niet dat het om een monumentaal pand gaat, maar wanneer ze dat ­ontdekken komt er veel op hen af,’ vertelt Pierre van der Gijp, manager ­marketing en communicatie van het ­Restauratiefonds. ‘Een monumentenstatus heeft invloed op de manier van verbouwen en restaureren. Er zijn vergunningen nodig en de overheid kijkt mee met de (restauratie)plannen – waarbij zij overigens ook advies kan geven. Daarbij is het onderhoud van monumentale panden vaak duurder. ­Daarom bestaan er financiële regelingen ­waarmee eigenaren van monumenten ­ondersteund worden, afhankelijk of het om een rijksmonument of een ­gemeentelijk monument gaat.’ Van der Gijp vertelt hoe ambtenaren na de Tweede Wereldoorlog een lijst aanlegden van rijksmonumenten, met name omdat de wederopboouw en drang naar vooruitgang zorgde voor sloop van oude en waardevolle panden. ‘Uniciteit, bouwhistorische en cultuurhistorische waarden waren bij de aanwijzing belangrijk. Panden die niet op deze lijst terecht kwamen, maar van groot belang waren voor gemeenten, kregen later vaak het kwaliteitsstempel “gemeentelijk monument”. De mogelijke financiële ondersteuning van gemeentelijke monumenten verschilt wel van die van rijksmonumenten.’ Daarom komt dan in de meeste gevallen het ­Restauratiefonds in beeld. Ook bij actuele ontwikkelingen zoals herbestemmen. ‘Je ziet dat herbestemmen, het transformeren van een bestemming actueel is. Hoe kan een leegstaande snoepfabriek bijvoorbeeld weer functioneel worden? Dat kost veel inspanning, creativiteit en vooral samenwerking, maar kan tot prachtige resultaten leiden. En wij kunnen financieel bijstaan door, vaak tegen lage rente, geld uit te ­lenen voor grootonderhoud of restauratie van deze monumentale panden.’

Hart voor monumenten

Er wordt beweerd dat je een lange adem moet hebben voor het verbouwen of restaureren van een monument. Klopt dit? ‘Ik denk het wel,’ erkent Van der Gijp, ‘maar daar zouden mensen die overwegen een monumentaal pand te kopen zich niet door moeten laten afschrikken. Het is inderdaad waar dat de vergunningverlening in het verleden een stuk moeilijker verliep. Maar dat is inmiddels veranderd, onder meer omdat leegstand nu eenmaal meer kost. Ook heeft de Rijksoverheid geld ­beschikbaar gesteld om eigenaren van ­monumenten te steunen.’ Bijvoorbeeld in de vorm van het aftrekken van ­onderhoudskosten van rijksmonumenten bij de belastingaangifte, maar ook door de al genoemde leningen tegen lage rente. ‘Hierdoor is Nederland er de afgelopen vijftien jaar weer mooier uit gaan zien. Maar dat komt ­zeker ook doordat monumenteigenaren hart hebben voor hun bezit.’ Lachend: ‘Veel van hen zijn bereid om een winter lang erwtensoep te eten om een restauratie te kunnen betalen.’

Kopen, huren of logeren

Voor monumentenliefhebbers die niet willen kopen, bestaat er via Vereniging Hendrick de Keyser de mogelijkheid om een monumentaal huis te huren. Niek Smit, architectuurhistoricus bij de vereniging vertelt: ‘Sinds 1918 zetten we ons in voor historische huizen, gebouwen en interieurs. Dit doen we door panden te verwerven, te restaureren en te verhuren. Ons doel is het in stand houden van dit Nederlands erfgoed.’ De vereniging werkt zonder winstoogmerk en heeft 400 panden in handen. ‘Denk niet dat we alleen landgoederen en grachtenpanden beheren. We hebben ook kleine arbeiderswoningen en hofjes in bezit,’ aldus Smit. De huizen van de vereniging hebben vaak zeer bijzondere interieurs. Tijdens een restauratie wordt zoveel mogelijk de geschiedenis van een pand gerespecteerd. ‘Veel historische huizen hebben onhandige indelingen. Denk aan ronde ­trapjes, een vreemd ingerichte badkamer of een te kleine keuken. Toch is onze ervaring dat we het best zo dicht mogelijk bij de oorspronkelijke indeling en functie kunnen blijven. Vaak pakt dat goed uit, zoals bij een watermolen in Valkenburg waar tegenwoordig weer een molenaar werkt.’ Wel wordt er rekening ­gehouden met de wensen van een bewoner van de eenentwintigste eeuw. ‘We plaatsen moderne sanitairs en keukens in de panden, maar doen dat met respect voor de geschiedenis.’ Smit refereert naar een bijzonder huis in Blaricum dat Gerrit Rietveld in de jaren dertig ontwierp voor A.D. Hildebrand, schrijver van de verhalen over Bolke de Beer. Het is een van de best bewaarde Rietveld-huizen. ‘Dit huis heeft bijvoorbeeld een ­onhandig laag aanrecht. De originele keuken is behouden, terwijl er in het oude kolenhok een moderne keuken is geplaatst.’ Voor de historische panden wordt secuur gezocht naar geschikte bewoners. Huwelijksbemiddeling noemen we dat,’ vertelt Smit lachend. ‘We zoeken naar huurders die bij het huis passen. Daar komen we meestal vrij snel uit. Liefhebbers hebben geen problemen met onhandigheden in een monumentaal huis. Zij gaan voor de charme en ambachtelijkheid van het huis en het karakter. In huizen waar generaties lang in is geleefd heerst een bepaalde sfeer. Het is ook een romantisch idee dat je in een historische omgeving woont.’ Heeft Smit een persoonlijke favoriet? ‘Eigenlijk vind ik dat een onmogelijke vraag. Maar dan kies ik toch voor het zomerhuis in Groet bij Schoorl. Het ligt midden in de weilanden vlakbij de duinen en werd in de jaren dertig als ­zomerhuisje gebouwd door de architecten Merkelbach en Karsten. Je ziet er echt het optimisme van die periode in terug. Je hebt er volop contact met de omliggende natuur. Spartaans en eenvoudig als het was, wordt het nog steeds verhuurd als vakantiehuis.’ Dat was tevens het startsein voor de ­vereniging om twaalf vakantiehuisjes te gaan ­verhuren. Dus mocht koop of huur een stap te ver zijn, kunt u altijd nog een vakantie doorbrengen in een historisch huis.

Foto: Eetkamer in Huis Van Brienen in Amsterdam door Pauline Dorhout
Tekst: Charlotte Balder

- Groen wonen. Over duurzaamheid in huizen.
- Wonen in het Gooi. Van authentieke atelierwoning tot moderne villa.
- Wonen in Amsterdam. Stad met (inter)nationale allure.
- De comeback van het houten huis.

Bronnen:
Vereniging Hendrick de Keyser
Het Nationaal ­Restauratiefonds

Zoek uw toplocatie

Direct naar woning

WASSENAAR
€ 2.950.000 k.k.
1/6
AMSTERDAM
€ 2.900.000 k.k.
2/6
Kapellen
€ 3.650.000 k.k.
3/6
LEUR
€ 3.600.000 k.k.
4/6
AERDENHOUT
€ 2.695.000 k.k.
5/6
BERGEN NH
€ 2.650.000 k.k.
6/6

Nu in Residence

IN RESIDENCE #7/8
  • Relax...
  • Bohemian strandhuis
  • Zomer in Zeeland
  • retraite in designklooster
  • superjachten
  • vakwerk van Louis Vuitton
  • wellness voor thuis

Meest bekeken

ZANDVOORT
€ 3.950.000
1/5
AMSTERDAM
€ 1.885.000
2/5
SCHOONHOVEN
€ 1.275.000
3/5
MIDDENBEEMSTER
€ 675.000
4/5
ROOSTEREN
€ 5.900.000
5/5

Nieuw aanbod

C.G. Roosweg 10
SCHOONHOVEN
€ 1.275.000 k.k.
Peeloërweg 4
LOON
€ 1.200.000 k.k.
Daal 1+3
Sint-Martens-Voeren
€ 1.095.000 k.k.