Rijksmuseum verrijkt collectie met 18de-eeuws Engels keramiek dat verrassend actueel voelt
Een 18de-eeuwse bloemkool van keramiek die verrassend goed past in een hedendaagse keuken. Het is een van de objecten uit een uitzonderlijke collectie Engels aardewerk die eind vorig jaar werd geschonken aan het Rijksmuseum.
Verzamelaar Nicolaas van Eek bouwde in de loop der jaren een collectie op rond het Engelse keramiek dat in de achttiende eeuw zijn weg naar Nederland vond. Het gaat om de eerste stroom aardewerk die hier op de markt verscheen, op een moment dat smaak en handelsroutes verschoven. Dankzij zijn schenking kan het Rijksmuseum nu laten zien hoe snel dit servies onderdeel werd van het Nederlandse huishouden.
Creamware en de verschuiving van smaak
Vanaf het midden van de achttiende eeuw veranderde de Nederlandse markt ingrijpend. Engels creamware verdrong het Delftse aardewerk dat tot dan toe dominant was. Door technische innovaties werd Engels keramiek lichter, sterker en toegankelijker geprijsd dan veel porselein uit Azië en Europa.
Creamware heeft een zachte, warme tint en een heldere glazuurlaag. Het oogt rustig en functioneel. Die kwaliteiten maken het vandaag nog steeds relevant. In een tijd waarin open servieskasten en ambacht populair zijn, voelt dit historische aardewerk opvallend actueel.
Trompe-l’oeil en spel met vorm
Opvallend zijn de zogenoemde trompe-l’oeil objecten: theeserviezen die zich voordoen als groente, fruit of schelpen. De keramische bloemkool is daar een sprekend voorbeeld van. Het zijn objecten die spelen met verwachting en illusie. Dit soort stukken laat zien dat humor en experiment geen moderne uitvinding zijn. De achttiende eeuw kende al een fascinatie voor theatrale tafelmomenten.
Dutch-decorated creamware
Een bijzonder onderdeel van de schenking is het zogenoemde ‘Dutch-decorated creamware’. Wit Engels aardewerk dat in Nederland werd voorzien van beschilderingen. Daarmee ontstond een hybride categorie die Engels van oorsprong, en Nederlands in afwerking was.
Jackfield, redwares en invloeden uit China
De collectie omvat ook jackfield en redwares, keramieksoorten met een donkere, diepe kleur. Daarnaast zijn er imitaties van steengoed uit Yixing, China. Ze verwijzen naar de brede blik van Engelse makers en hun interesse in buitenlandse technieken.
Een nieuw hoofdstuk in het Rijksmuseum
Met de installatie van ongeveer vijftig objecten in de Special Collections krijgt Engels keramiek een duidelijke plaats binnen het Nederlandse erfgoed. Wat deze schenking goed laat zien, is hoe sterk historische objecten kunnen resoneren in het heden. De lijn van achttiende-eeuwse werkplaatsen naar hedendaagse interieurs is korter dan gedacht. Goede vorm blijft spreken, ook na drie eeuwen. rijksmuseum.nl
RESIDENCE NIEUWSBRIEF
Schrijf je hier in voor onze nieuwsbrief.
