Binnenkijken bij Bastiaan Woudt, waar zwart-wit verder gaat dan fotografie
Bastiaan Woudt veroverde als fotograaf zonder enige artistieke opleiding een plek in de internationale kunstwereld. Hij werkt als zelfstandig kunstenaar en is actief voor vooraanstaande magazines en merken als Dior en Chanel. Bastiaan is een meester in monochrome beelden. Ook in zijn woonhuis - een villa in Alkmaar waar hij met zijn gezin woont - overheersen zwart en wit, met soms een zweem grijs en beige.
Hij draagt een zwarte jeans onder een spierwit T-shirt, voor de deur staat een zwarte auto en in zijn huis domineren ook de zwarte en witte tonen. Alleen de bank is grijs. In de tuin vallen het blauw van het zwembad en de groene weide achter het huis, waar schapen en herten grazen, buiten het kleurpalet.
Zijn werk, dat tussen dat van andere fotografen aan de wanden hangt, kenmerkt zich door scherpe contrasten. De tegenstelling tussen de donkere huid van een model en de melkwitte stof die om haar bovenlichaam is gewikkeld. Of tussen het vale woestijnzand waar in de onscherpte een donkere kudde kamelen voorbijtrekt.
Waar komt jouw liefde voor zwart-wit fotografie vandaan?
BW: ‘Ik werd verliefd op de esthetiek van analoge fotografie. Kunstfotografie was vanzelfsprekend in zwart-wit. Er hangt iets mysterieus rond het werk van Richard Avedon en Irving Penn, om twee fotografen te noemen die ik bewonder. Hun foto’s hebben zoveel karakter. Dat komt omdat ze de realiteit weglaten; de focus ligt op lijnen, abstractie, vormen en silhouetten.
Ook in hedendaagse fotografie spreekt monochroom me het meeste aan. Ik verzamel veel kunst en heb werk van bijvoorbeeld Stephan Vanfleteren, Paul Cupido en Casper Faassen. Daar zit geen kleur in, behalve in een strandlandschap van Jeroen Hofman, met wie ik ook bevriend ben.’
Hoe heb je jezelf als fotograaf ontwikkeld?
BW: ‘Al jong werkte ik in de horeca. Mijn broer was in die tijd chef-kok en ik had het idee om samen met hem een restaurant of hotel te beginnen. Ik koos voor een opleiding die daarbij aansloot: hotel- en eventmanagement. Toen ik al jong vader werd, realiseerde ik me dat je met een eigen horecazaak enorm veel uren maakt. Ik begon mijn oudste zoon te fotograferen en raakte verslingerd aan het maken van beeld.
Professioneel maakte ik eerst vooral werk in opdracht: portretten, interieurs voor makelaars, beelden voor bedrijfsbrochures. Van het een rolde ik in het ander: van passie ging het over in obsessie. Op Facebook plaatste ik oproepen voor modellen en zo ontwikkelde ik een eigen stijl. Met kunstfotografie als ultieme droom. In twee jaar tijd ontwikkelde ik mijn eigen signatuur. Het is waanzinnig dat ik sinds 2016 door internationale galeries wordt vertegenwoordigd. Daar kwamen exposities en publicaties uit voort.’
Waarom kijken in jouw portretten de modellen je niet aan?
BW: ‘Vaak fotografeer ik mensen onherkenbaar. Zo laat ik veel meer aan de verbeelding over. Je kunt er je eigen verhaal bij maken. Als je de geportretteerde in de ogen kijkt, is er een direct contact. Dan moet je diegene kennen, wil je zo’n portret aan de muur hangen. Je hebt anders al snel het gevoel dat je gevolgd wordt in je eigen huis. In mijn nieuwe werk speel ik met de vraag of er nog wel een menselijke vorm te zien is.’
Hoe ga je te werk bij een nieuw project?
BW: ‘Ik hou niet van moodboards, of het moet met mijn eigen beelden zijn. Anders werk je een vooraf opgezet plan af en dat spreekt me niet aan. Voor mijn vrije werk weet ik vooraf niet hoe het eruit gaat zien. Gedurende de dag proberen we met het model en met mijn creative partner Janneke Schrey van alles uit. Soms is het letterlijk knippen en plakken met materialen en rekwisieten.
Ik gebruik graag hoofdbedekking, dat is een creatieve manier om een beeld abstracter te maken. Voor opdrachtgevers als Dior en Chanel, is dat natuurlijk anders. Zij hebben een eigen signatuur en een beeld van wat ze willen laten zien. Het enige belangrijke is dat de jurk, tas of - zoals voor de opdrachten die ik deed - het juweel, goed te zien is. Het moet uiteraard duidelijk zijn of een sieraad goud of zilver is.
Daarom heb ik een concessie gedaan: het beeld in zwart-wit en het sieraad in kleur. Op de set verwachten ze dat ik de regie neem en iets doe wat ze niet verwachten, waar ze enthousiast van worden. Zo’n shoot is een heel traject, met vooraf allerlei overleggen en op de draaidagen een team van vijftig man dat op schermen meekijkt. Ik sluit niet uit dat ik ooit in kleur ga fotograferen, maar ook daarin wil ik een eigen manier vinden.’
Jullie huis heeft dezelfde serene sfeer als jouw beelden. Hoe lukt dat met vier kinderen?
BW: ‘We houden van een rustige leefomgeving en de stijl van Ibiza. Ja, ook in het interieur vormen zwart en wit de basis. Dat zit in mijn dna, daar voel ik me gewoon het prettigst bij.Tien jaar geleden lieten we dit huis bouwen. Alle credits voor het interieur gaan naar mijn vrouw Anita. Zij heeft een goed gevoel voor ruimte en lichtval. Gelukkig hebben we dezelfde smaak.
Om een huis met vier kinderen van tien tot zestien opgeruimd te houden, is een uitdaging. Afgelopen zomer lieten we, haaks op het huis, een deel aanbouwen. Daar is een extra huiskamer aan de tuin, een tweede keuken, sauna en overdekte jacuzzi. De oudsten kunnen zich daar met vrienden terugtrekken zonder dat wij er last van hebben. In de tuin werd het gras vervangen door wit grind en plantenbakken.’
Wat voedt jou op creatief gebied?
BW: ‘Inspiratie is iets ongrijpbaars. De hele dag neem ik beelden en ideeën in me op, ook op plekken waar je dat niet verwacht. Ik kan ergens een vaas zien en gegrepen worden door de vorm. Boeken die ik lees, films die ik kijk of de kunst bij exposities of in galeries, sla ik onbewust op. Daar kan later iets van opborrelen, als ik een shoot aan het voorbereiden ben of tijdens het schieten.
Ik hou van films die je meenemen naar een andere wereld, zoals de Dune-reeks. In science fiction en fantasy kan ik mezelf verliezen. Niet dat ik een scène direct vertaal naar een beeld, maar ik zou daar graag eens op de set staan. Van de filmervaring neem ik esthetische dingen mee: de sfeer, de kleding, de muziek. Tijdens het bewerken van beelden staat in mijn studio altijd techno op. Dat draai ik al meer dan twintig jaar als dj.
Het magazine 1605 dat we met ons platform uitbrengen, geeft een goed beeld van de creatieven die me op dat moment het meest aanspreken. Daarnaast maak ik om de paar jaar een grote reis. Vorig jaar was ik met mijn broer Martijn in Japan. We fietsten een boeddhistische pelgrimsroute langs 88 tempels. In de beelden is terug te zien dat het een spirituele ervaring was. Ik ben nu bezig met het samenstellen van het fotoboek en de tentoonstelling die volgend voorjaar in de galerie in mijn studio te zien zal zijn.’
Tot slot, kun je meer vertellen over jouw experimenten met AI waar je op jouw Instagramaccount regelmatig over post?
BW: ‘AI brengt oneindige mogelijkheden en een golf van creativiteit. Met de techniek kan ik dingen doen die ik eerder niet kon realiseren. Vroeger was ik weleens jaloers op iemand die schildert. Beginnen met een leeg canvas en dan een beeld creëren vanuit je eigen herinnering of gedachten - dat gevoel heb ik nu met AI.
Een ander voordeel is dat ik er niemand voor nodig heb, alleen een computer. Ik gebruik uitsluitend mijn eigen foto’s als basis, die bewerk ik zodanig dat er een totaal nieuw beeld ontstaat. Het kan het beginpunt zijn voor werk dat ik met de camera maak, daar sijpelen mijn ervaringen met AI in door.
Natuurlijk realiseer ik me dat AI ook gebruikmaakt van mijn oeuvre, maar klagen over copyright is een verloren wedstrijd. Met de komst van de digitale fotografie was er eenzelfde discussie - het ambacht zou ten dode zijn opgeschreven. Photoshop, precies zo. Maar tot nu toe leveren alle innovaties steeds beter werk op. Als Man Ray in deze tijd had geleefd, zou hij de hele dag op Midjourney zitten.’ bastiaanwoudt.com
INSPIRATIE
RESIDENCE NIEUWSBRIEF
Schrijf je hier in voor onze nieuwsbrief.